Choroby zbóż

Brunatna plamistość liści zbóż to choroba atakująca pszenicę, żyto i pszenżyto, rzadziej jęczmień. Sprawcą zakażenia jest grzyb workowiec Pyrenophora tritici-repenti, którego stadium konidialne to Drechslera tritici-repentis. Od tej właśnie nazwy pochodzi popularny skrót, którym określa się tę chorobę, czyli DTR.

Czerń zbóż, znana też pod nazwą czerni kłosów, to choroba wywoływana przez grzyby z kilku rodzajów: Cladosporium, głównie C. herbarum, a także grzyby z rodzajów Alternaria, Epicoccum i Ascochyta. Choroba atakuje praktycznie wszystkie zboża, jednak największe spustoszenie sieje w uprawach pszenicy, szczególnie pszenicy twardej, ponieważ u tego gatunku przechodzi ona z plew na ziarno, powodując jego brunatnienie, a tym samym pogorszenie jego jakości. Czerń zbóż objawia się zazwyczaj pod koniec okresu ich wegetacji, najczęściej na roślinach osłabionych lub obumarłych z

Fuzarioza kłosów zbóż to choroba wywoływana przez grzyby określane zbiorczo mianem fuzariów. Odpowiadają za nią trzy gatunki z rodzaju Fusarium: F avenaceum (inaczej Gibberella avenacea), F. graminearum (inaczej Gibberella zeae) i F. culmorum oraz grzyb Microdochium nivale (inaczej Monographella nivalis), który wydzielono z rodzaju Fusarium, w wyniku szczegółowych badań formy doskonałej. Choroba ta występuje szeroko w głównych regionach uprawy zbóż.

Głownia zwarta jęczmienia wywoływana jest przez grzyb Ustilago hordei należący do podstawczaków (Basidiomycota) i atakuje uprawy jęczmienia zarówno ozimego, jak i jarego. Sporadycznie poraża także owies i żyto.

Głownia pyląca pszenicy wywoływana jest przez grzyb Ustilago tritici (synonim Ustilago segetum var. tritici) należący do podstawczaków (Basidiomycota), a jego ofiarą pada zarówno pszenica ozima, jak i jara, choć może też porażać żyto i pszenżyto. Chorobę nazywa się potocznie smoluchą lub murzonką – z powodu ciemnej masy zarodników wykształcanych w porażonych ziarnach.

Głownia pyląca jęczmienia to jedna z najpowszechniejszych chorób zbóż wywołana przez patogen grzybowy Ustilago nuda należący do rodziny głowniowatych. Atakuje jęczmień ozimy, jęczmień jary, a niekiedy również owies i żyto. Powoduje obniżenie wielkości (nawet o 20%) i jakości plonów. Skutkiem braku profilaktyki jest kolejne zakażenie ziaren. Chorobie sprzyja wilgotne powietrze, silne wiatry (łatwiejsze rozprzestrzenianie) i temperatury oscylujące w granicach 16-22 stopni Celsjusza. Jakie są przyczyny występowania głowni pylącej jęczmienia? Jak z nią walczyć?

Łamliwość podstawy źdźbła jest uważana za najważniejszą chorobę podstawy źdźbła, wywoływaną przez grzyb Oculimacula yallundae (Tapesia yallundae). Na zaatakowanych roślinach można zaobserwować dwa morfotypy formy niedoskonałej. Pierwszy z nich (typ R) poraża komórki i tkanki naczyniowe roślin, które przerasta i powoduje ograniczenie transportu wody i asymilatów do kłosa. Skutkuje to dużymi stratami ziarna

Choroba ta występuje powszechnie na terenie całego kraju. Jej sprawcą jest grzyb Blumeria graminis. Pierwotnie został on opisany pod nazwą Erysiphe graminis i na tej podstawie wywoływane przez niego porażenie zaliczono do mączniaków prawdziwych, czyli chorób wywoływanych przez grzyby z rzędu Erysiphales. Patogen atakuje wiele gatunków, zarówno uprawnych, jak i dziko rosnących.

Pałecznica zbóż i traw, zwana też zgnilizną ozimin, to choroba wywołana poprzez grzyby: Typhula incarnata, Typhula ishikariensis i Typhula phacorrhiza. Ta druga odmiana atakuje przede wszystkim jęczmień ozimy, ale stanowi też zagrożenie dla innych gatunków, takich jak pszenica ozima czy pszenżyto ozime.

Pasiastość liści jęczmienia to choroba jęczmienia jarego i ozimego, wywoływana przez grzyby Pyrenophora graminea Ito et Kuribayashi. Jego stadium niedojrzałe znane jest pod nazwą Drechslera graminea Shoem (synonim Helminthosporium gramineum Rabenh.).

Plamistość siatkowa jęczmienia to choroba wywoływana przez grzyba Pyrenophora teres, którego stadium konidialne, czyli niedoskonałe, znane jest pod nazwami: Drechslera teres lub Helminthosporium teres. Grzyb ten atakuje zarówno rośliny odmian ozimych, jak i jarych, znajdujące się w różnych fazach rozwoju, począwszy od wschodów, aż do końca fazy kłoszenia.

Pleśń śniegowa zbóż i traw wywoływana jest przede wszystkim przez grzyb Microdochium nivale, ale także kilka innych gatunków zdolnych do rozwoju w niskich temperaturach. Pleśń śniegowa zbóż i traw atakuje zboża ozime, jednak może stanowić poważne zagrożenie również dla traw rosnących na pastwiskach, łąkach czy trawnikach, szczególnie dla życic. Do zbóż najbardziej narażonych należą żyto i jęczmień, które w okresie jesiennym wytwarzają dużą biomasę. Choroba może tez silnie porażać pszenżyto. Mniejsze objawy zakażenia można zaobserwować na pszenicy. Ponadto widoczne są

Rdza brunatna jest chorobą, której sprawcą jest grzyb Puccinia recondita. Jego podgatunki są wyspecjalizowane w porażaniu poszczególnych gatunków zbóż. Patogen atakuje przede wszystkim pszenicę i żyto. Choroba jest rozpowszechniona we wszystkich rejonach, w których uprawia się pszenicę ozimą i jarą oraz żyto i pszenżyto.

Rdza jęczmienia to choroba wywoływana przez będącego obligatoryjnym pasożytem grzyba Puccinia hordei. W przeszłości choroba określana była też jako rdza karłowa jęczmienia lub rdza karłowa. Rdza jęczmienia jest pasożytem dwudomowym, co oznacza, że do przejścia pełnego cyklu życiowego wymaga dwóch żywicieli.

Rynchosporioza zbóż, nazywana też plamistością obwódkową zbóż, to choroba, której sprawcą jest grzyb Rhynchosporium secalis. Patogen ten poraża jęczmień ozimy, jęczmień jary i żyto, a w mniejszym stopniu również pszenżyto oraz pszenicę, w której jednak nie ma to znaczenia

Septorioza paskowana liści to choroba atakująca przede wszystkim pszenicę, choć objawy obserwowane są też na pszenżycie oraz innych zbożach. Wywoływana jest ona przez grzyb Zymoseptoria tritici (synonim Septoria tritici), którego stadium płciowym jest Mycosphaerella graminicola.

Septorioza plew to choroba atakująca głównie uprawy pszenicy, choć spotykana jest także na życie i pszenżycie. Nazwa pochodzi od dawnego łacińskiego określenia stadium konidialnego patogenu: Septoria nodorum. Obecnie używana nazwa tego stadium to Stagonospora nodorum, z kolei stadium doskonałe to workowiec Phaeosphaeria nodorum.

Sporysz zbóż i traw jest wywoływany przez grzyb workowy buławinka czerwona (łac. Claviceps purpurea), którego stadium konidialnym jest Sphacelia segetum. Grzyb ten atakuje ok. 400 gatunków roślin z rodziny wiechlinowatych czyli traw. Wśród zbóż jest to przede wszystkim: żyto, które cechuje szczególna podatność ze względu na obcopylność. Inne, porażane gatunki zbóż to pszenżyto, rzadziej jęczmień i pszenica. Sporysz zbóż i traw atakuje także ryż. Sporysz zbóż i traw zimuje z resztkami pożniwnymi w formie przetrwalników – sklerocjów, z których na

Śnieć cuchnąca pszenicy to choroba odnasienna, wywoływana przez grzyba Tilletia tritici (inaczej Tilletia caries). Gatunek ten może bytować w glebie, jednak przede wszystkim rozwija się we wnętrzu wzrastających roślin, gdzie swoją obecność uwidacznia w okresie dojrzewania.