You are here

Choroby ziemniaka

Ziemniaki to jeden z gatunków będących podstawą diety człowieka. Jednak uprawa tego warzywa jest wymagająca, a na wielkość i jakość uzyskanego plonu ma wpływ wiele czynników, takich jak pogoda, warunki glebowe czy szkodniki, które mogą zniszczyć wysiłek rolnika. Ważną rolę odgrywają też liczne choroby, które porażają zarówno część nadziemną, jak i podziemną roślin.

Alternarioza ziemniaka - Zdjęcie 1

Alternarioza ziemniaka

Alternarioza ziemniaka, zwana potocznie „suchą zarazą”, to zespół chorób powodowanych...

Choroby

Bakterioza pierścieniowa ziemniaka

Bakterioza pierścieniowa ziemniaka jest uważana za bardzo groźną chorobę kwarantannową...

Choroby

Czarna nóżka ziemniaka

Straty o znaczeniu ekonomicznym w uprawach ziemniaka powodują nie tylko choroby...

Choroby

Liściozwój ziemniaka

Liściozwój ziemniaka (PLRV), nazywany również wirusem liściozwoju, to jedna z...

Choroby

Parch srebrzysty ziemniaka

Parch srebrzysty ziemniaka to choroba grzybowa, powodująca uszkodzenia skórki bulw i...

Choroby

Parch zwykły ziemniaka

Parch zwykły ziemniaka to choroba rozwijająca się na rosnących bulwach ziemniaka, a...

Choroby

Rak ziemniaka

Rak ziemniaka jest chorobą kwarantannową, która niszczy uprawy od ponad 100 lat....

Choroby

Rizoktonioza ziemniaka

Rizoktonioza ziemniaka to choroba wywoływana przez grzyb Rhizoctonia solani, który...

Choroby

Smugowatość ziemniaka

Uprawy ziemniaków ze względu na wegetatywny sposób rozmnażania są szczególnie...

Jakie organizmy wywołują choroby ziemniaka?

W wykazie „Polskich nazw chorób roślin uprawnych" opublikowanej przez Polskie Towarzystwo Fitopatologiczne znalazło się kilkadziesiąt nazw chorób wywoływanych przez wirusy, bakterie, grzyby oraz inne mikroorganizmy.

Choroby grzybowe ziemniaka

Grzyby są przyczyną licznych chorób ziemniaka. To między innymi:

  • Zaraza ziemniaczana,
  • Rak ziemniaka,
  • Alternarioza ziemniaka (sucha plamistość liści ziemniaka),
  • Różowa zgnilizna bulw ziemniaka,
  • Wodna przyranna zgnilizna bulw,
  • Rizoktonioza ziemniaka,
  • Mączniak prawdziwy ziemniaka,
  • Chwościk ziemniaka,
  • Szara plamistość liści ziemniaka,
  • Rdza ziemniaka,
  • Czarna zaraza ziemniaka,
  • Septorioza ziemniaka,
  • Septorioza liści ziemniaka,
  • Zgnilizna twardzikowa ziemniaka.

Za najgroźniejszą chorobę ziemniaka uchodzi zaraza ziemniaczana. Jest to schorzenie wywoływane przez lęgniowca Phytophthora infestans (Mont.) de Bary i stanowi zagrożenie nie tylko dla upraw ziemniaka, ale także innych gatunków psiankowatych. Symptomy tej choroby pojawiają się zazwyczaj w czerwcu lub nawet później. Infekcja objawia się pojawieniem na liściach żółtawo-brunatnych, wodnistych plam, które z czasem brunatnieją i powiększają się. W korzystnych dla swojego rozwoju warunkach zaraza powoduje gnicie wszystkich liści w ciągu kilku dni. Przy wilgotnej pogodzie na liściach i pędach można zaobserwować biały nalot grzybni formującej zarodniki. Na bulwach w czasie zbiorów lub w okresie przechowywania pojawiają się niekształtne, szarosine, wgłębne plamy, które w czasie silnego porażenia staja się wklęsłe. W tych miejscach grzybnia przerasta bulwę, która twardnieje i staje się rdzawo-brunatna. Dopiero przy wtórnym zakażeniu przez inne mikroorganizmy staje się ona mokra.

Kolejną chorobą, która będzie stanowić coraz większe zagrożenie warzywa, jest alternarioza ziemniaka. Jest to schorzenie wywoływane przez grzyby Alternaria solani Sorauer i Alternaria alternata (Fr.) Keissl. Pierwszymi, widocznymi objawami są w tym przypadku pojawiające się na liściach drobne plamki o średnicy 1-5 mm oraz dużo większe zmiany o średnicy 10-20 mm – w zależności od formy. Cechą charakterystyczną nekrotycznych plam powodowanych przez alternariozę jest to, że przypominają one przekrój przez pień drzewa. Zarodniki formują się na obumarłych fragmentach liści. Objawy alternariozy bywają mylone z niedoborami pierwiastków, takich jak magnez lub mangan. Na bulwach choroba tworzy wgłębione, płytkie plamy koloru szaroołowianego. W przekroju miąższ porażonej części bulwy ma kolor brązowo-czarny do czarnego.

Choroby ziemniaka wywoływane przez bakterie

Ziemniaki mogą być atakowane przez wiele gatunków bakterii. Choroby wywoływane przez nie to m.in.:

  • Śluzak ziemniaka,
  • Bakterioza pierścieniowa ziemniaka,
  • Czarna nóżka ziemniaka,
  • Mokra zgnilizna bulw ziemniaka.

Wirusowe choroby ziemniaka

Choroby ziemniaka wywoływane przez wirusy są główną przyczyną złej jakości sadzeniaków, a także nieodpowiedniego stanu upraw towarowych. Objawy chorób wirusowych są bardzo charakterystyczne, jednak w pewnych warunkach patogeny nie powodują typowych symptomów, takich jak przebarwienia liści, ich zniekształcenia, mozaiki, nekrozy i inne, dlatego można zdiagnozować ich obecność jedynie technikami molekularnymi. Choroby wirusowe stanowiące zagrożenie dla upraw ziemniaka w Polsce to m.in.:

  • Mozaika kędzierzawa,
  • Smugowatość ziemniaka,
  • Liściozwój ziemniaka,
  • Wirozy (M, S),
  • Wrzecionowatość bulw ziemniaka,
  • Wirusowa brązowa plamistość ziemniaka,
  • Żółta karłowatość ziemniaka.

Choroby ziemniaka wywoływane przez inne organizmy

Ziemniak atakowany jest również przez inne mikroorganizmy. Np. pierwotniaki wywołują parch prószysty ziemniaka. Z kolei spokrewnione z bakteriami promieniowce są sprawcą parcha zwykłego ziemniaka. Stolbur jest natomiast powodowany przez mykoplazmy, czyli inne, spokrewnione z bakteriami mikroorganizmy.

Abiotyczne (fizjologiczne) choroby ziemniaka

Są to schorzenia będące skutkiem zaburzeń metabolicznych, spowodowanych przez abiotyczne czynniki środowiskowe. Te choroby ziemniaka to m.in.:

  • Dzieciuchowatość,
  • Paciorkowatość,
  • Pustowatość bulw,
  • Rdzawa plamistość,
  • Siatkowatość,
  • Przerost przedchlinek.