Jak rozpoznać właściwy termin regulacji (skracania) pszenicy? Stosowanie retardantów
Skracanie to potoczna nazwa regulacji zbóż, gdyż najczęściej obserwowanym rezultatem takiego zabiegu jest zmniejszenie wysokości roślin. To jeden z podstawowych zabiegów agrotechnicznych wykonywanych w nowoczesnych gospodarstwach rolnych. Właściwie przeprowadzona regulacja zbóż ogranicza wyleganie i ułatwia żniwa. Wszystko to dzięki temu, że następuje odpowiednie skrócenie i pogrubienie źdźbła. Inną korzyścią wynikającą z prawidłowo wykonanego zabiegu regulacji jest pobudzenie rozwoju systemu korzeniowego, dzięki czemu rośliny efektywniej pobierają wodę i są mniej podatne na stresy środowiskowe. Jak wykonywać regulację pszenicy i innych zbóż? Jaki jest optymalny termin skracania? Jakie regulatory wzrostu stosować w pszenicy ozimej, pszenżycie ozimym i innych gatunkach?
Aby skutecznie regulować zboża konieczna jest rzetelna ocena fazy rozwojowej. To od niej zależy jakie efekty osiągniemy stosując regulator wzrostu. Inny cel będzie miało stosowanie retardantów w fazie pełni czy końca krzewienia, a inny w fazie strzelania w źdźbło. Również stosowane dawki będą zależne, nie tylko od warunków pogodowych i gatunku zboża, ale przede wszystkim od jego fazy rozwojowej.
Zabieg wykonywany w pierwszej kolejności - dokrzewianie
Czasami wykonanie pierwszego zabiegu regulacji pszenicy wiosną konieczne jest już w fazie krzewienia (BBCH 21-29). Taki zabieg pozwala dokrzewić niedostatecznie rozwiniętą plantację, czyli pobudzić do rozwoju zainicjowane, ale słabo rosnące pędy boczne. Zabieg wykonuje się często z użyciem chlorku chloromekwatu (CCC), ale od czasu wprowadzenia na rynek trineksapaku etylu to właśnie ta substancja jest często wykorzystywana do tego celu. Zabieg taki jest szczególnie wskazany w czasie, kiedy po późnym, jesiennym siewie pszenicy wejdzie ona w spoczynek zimowy, mając wykształcony zaledwie pęd główny. Wiosną konieczne jest szybkie pobudzenie do krzewienia za pomocą wcześnie podanej dawki łatwo przyswajalnego nawozu azotowego, kiedy rośliny mają co najmniej po 5 liści, wykonuje się zabieg z użyciem ratardanta. Stymuluje on wtedy powstawanie kolejnych źdźbeł kłosonośnych. Zabieg ten wykonuje się w przedziale temperatur od ok. 7 do ok. 12°C.
Kiedy skracać pszenicę i inne zboża? Skracanie i regulacja - faza pierwszego kolanka
Główny zabieg regulacji wykonywany jest po zakończeniu krzewienia, w fazie strzelania w źdźbło, najczęściej w fazie pierwszego kolanka (BBCH 31), kiedy to pierwsze kolanko źdźbła jest zlokalizowane co najmniej 1 cm nad węzłem krzewienia. Faza ta zaczyna się około 2 tygodnie od momentu rozpoczęcia strzelania w źdźbło, kiedy to pierwsze międzywęźle zaczyna się wydłużać. W zależności od warunków pogodowych i odmiany może wystąpić nieco szybciej lub z pewnym opóźnieniem. To właśnie w tej fazie rozwojowej rośnie w roślinie stężenie giberelin, odpowiedzialnych za wzrost wydłużeniowy, a których wpływ chcemy ograniczyć
Trineksapak etylu, CCC czy etefon? – czym wykonać skracanie zbóż?
Do regulacji wzrostu zbóż wykorzystuje się preparaty zawierające trineksapak etylu, chlorek chloromekwatu, chlorek mepikwatu proheksadion wapnia czy etefon. Dostępne są również gotowe mieszaniny trinekspapaku z proheksadionem wapnia lub chlorku mepikwatu z proheksadionem wapnia. Wszystkie mają na celu ograniczenie nadmiernego wzrostu zbóż.
Skracanie pszenicy w pierwszym etapie strzelania w źdźbło ma na celu zapobieganie nadmiernemu rozwojowi pierwszego międzywęźla w rozwijającym się źdźble. Stosowane preparaty należą do inhibitorów syntezy giberelin, a ich użycie skutkuje m.in. zahamowaniem wydłużania się komórek, pogrubieniem ścian komórkowych w roślinie, zwiększeniem masy korzeniowej i zwiększeniem średnicy źdźbła. Faza pierwszego kolanka (BBCH 31) to najbardziej optymalny czas na zastosowanie regulatorów wzrostu. Zabiegi uzupełniające główną regulację stosuje się dodatkowo w zależności od uprawy w fazie liścia flagowego (BBCH 37-39), lub nawet w fazie pojawiąjących się ości (BBCH 49) w przypadku jęczmienia ozimego. Do tak późnych zabiegów często wykorzystywany jest etefon, który działa inaczej niż typowe inhibitory giberelin ponieważ wpływa na wydzielanie etylenu. Działa najlepiej w późniejszym okresie wydłużania się źdźbła ze względu na sposób działania oraz wyższe temperatury, które są niezbędne do dobrego działania tej substancji. By uzyskać efektywne skrócenie górnych międzywęźli, zabieg z użyciem preparatu zawierającego trineksapak etylu lub etefon, zaczynamy stosować w fazie ukazującego się liścia flagowego (BBCH 37).
Zmniejszenie wysokości źdźbeł pszenicy ozimej i innych zbóż to nie jedyne zalety zabiegu regulacji
Regulacja wzrostu zbóż w okresie wegetacji to, nie tylko wpływ na ograniczenie wysokości części nadziemnej, ale również stymulacja rozwoju systemu korzeniowego, dzięki czemu poprawiona zostaje proporcja miedzy częścią nadziemną i podziemną roślin. Mocno ukorzenione rośliny lepiej pobierają wodę i składniki mineralne z gleby, co bezpośrednio przekłada się na wysokość i jakość uzyskanego plonu. Ponadto gleba związana silnie rozwiniętą siecią korzeni jest znacznie mniej podatna na erozję.
Skrócenie długości roślin oraz wzmocnienie ścian komórkowych roślin w źdźble zwiększa ich odporność na niekorzystne warunki pogodowe, szczególnie na silne wiatry. Pędy zbóż są mocniejsze, mniej podatne na uszkodzenia.
Zabiegi regulacji pszenicy i innych zbóż można połączyć z zabiegiem przeciwko chorobom grzybowym, nawożeniem mikroelementami lub likwidacją szkodników dzięki czemu uzyskuje się dodatkową oszczędność czasu i paliwa. Należy jednak pamiętać o stosowaniu się do zasad tworzenia mieszanin zbiornikowych i stosowania ich zgodnie z kodeksem dobrej praktyki ochrony roślin. Na wiele czynników, np. Przebieg pogody, rolnik nie ma wpływu. Może natomiast wykonać niezbędne zabiegi ochroniarskie w tym zabieg regulacji i tym samym zapobiec wyleganiu pszenicy ozimej czy innych gatunków zbóż (jęczmień, żyto, pszenżyto, owies) ułatwiając sobie zbiór oraz zabezpieczając ich potencjał plonowania.