Dlaczego jest to problem w uprawie zbóż? Trudne warunki pogodowe, takie jak intensywny deszcz, silny wiatr, gradobicia, mogą powodować wyleganie łanu, czyli trwałe pochylenie roślin
Definicja wylegania: trwałe pochylenie łanu lub części łanu uprawianej plantacji zboża spowodowane złożeniem czynników: genetycznych, agrotechnicznych, meteorologicznych lub występujących patogenów.
O podatności na wyleganie decyduje już sam proces hodowlany, w którym dana odmiana uzyskuje odpowiednie cechy. Najważniejszymi parametrami wpływającymi na wyleganie są: wysokość źdźbła (determinuje podatność na wyleganie) oraz grubość ścianek (znacząco wpływa na stabilność samego źdźbła). Ponadto ogromne znaczenie ma długość i elastyczność dokłosia (szczególnie w jęczmieniu), a także sam kłos, którego masa również ma wpływ na ugięcie łanu. Dodatkowo formy ościste zwiększają powierzchnię absorbującą energię wiatru, czy kumulują masę pochodzącą z opadów. Rolnicy mają możliwość doboru właściwej odmiany do swoich potrzeb spoglądając w charakterystykę odmiany, ponieważ każda nowa odmiana jest pod tym kątem badana.
Sposób uprawy i doboru odmiany do stanowiska ma niebagatelny wpływ, ponieważ zbyt mocne stanowisko z obfitym nawożeniem azotowym i dobór wysokiej odmiany może skończyć się jego całkowitym wylegnięciem. Ponadto zagęszczenie siewu i zbyt gęste rozmieszczenie źdźbeł powoduje wewnętrzną konkurencję prowadzącą do wylegania. Ponadto zbytnie zagęszczenie wpływa na redukcję systemu korzeniowego takich roślin, co również obniża odporność na wyleganie. Wysokie nawożenie azotowe prowokuje duże przyrosty wydłużeniowe źdźbeł, a także zwiększa ich uwodnienie, co sprzyja przełamaniu źdźbeł.
Rodzaje wylegania
- korzeniowe (następuje przewrócenie rośliny wraz z korzeniami. Najczęściej sytuacja ma miejsce w późnych fazach rozwojowych, gdy rośliny kończą wegetację lub na skutek mocnego rozmiękczenia wierzchniej warstwy gleby podczas długotrwałych opadów)
- źdźbłowe (najczęściej jest to przełamanie źdźbła w dolnych międzywęźlach spowodowane silnymi wiatrami czy też dodatkowo padającym obfitym deszczem i jest to najczęstszy rodzaj wylegania, ponieważ w dobie intensywnego nawożenia brak stosowania regulatorów wzrostu sprzyja spektakularnym efektom wylegania olbrzymich połaci pól uprawnych)
- złamanie dokłosia (ten rodzaj wylegania dotyczy niemal w 100% jęczmienia i żyta, ponieważ te uprawy wytwarzają długie i często niezbyt elastyczne dokłosia. Jęczmień i żyto wchodząc w fazę dojrzewania silnie wyginają dokłosia, które mogą nie utrzymać ciężkiego kłosa i wyłamać się powodując odpadnięcie kłosa wpływając na straty w plonie. Zjawisko to nasila się przy przekropnej pogodzie, kiedy roślina nasiąka wodą, a potem ją oddając traci elastyczność.
Trudne warunki pogodowe, takie jak intensywny deszcz, silny wiatr, gradobicia, mogą powodować wyleganie łanu, czyli trwałe pochylenie roślin. Zależnie od miejsca występowania w roślinie, mówimy o wyleganiu źdźbłowym albo łodygowym (gdy zachodzi w międzywęźlach) lub o wyleganiu korzeniowym (gdy zachodzi u podstawy źdźbła, przy samych korzeniach).
Co wpływa na ryzyko wylegania? Jak je ograniczyć?
Im cięższy kłos, im dłuższe i cieńsze źdźbło, tym większe ryzyko wylegania. Tak więc, wszystko co się do tego przyczynia w trakcie rozwoju rośliny, zwiększa też jej podatność na wyleganie.
Istnieje wiele takich czynników. Można je podzielić na te związane z:
przebiegiem pogody w okresie wegetacji (długość okresu wegetacyjnego, rozkład temperatur, opady, wiatr, nasłonecznienie, obecność ekstremalnych zjawisk pogodowych)
agrotechniką (poziom nawożenia, gęstość i termin siewu, typ i klasa gleby, przedplon)
cechami odmianowymi (podatność na wyleganie: wysokość, grubość słomy, masa kłosa)
porażeniem patogenami (szkodniki, choroby podsuszkowe, chwasty)
W zasadzie, im bardziej intensywna uprawa, im wyższy plon planujemy osiągnąć, tym większe ryzyko wylegania. Czyli „coś za coś” – „plonowanie vs wyleganie”– wyższa klasa bonitacyjna gleby, wysoki poziom nawożenia azotowego, wczesny siew, odmiana dobierana pod kątem maksymalizacji plonu powodują, że rośliny są bardziej podatne na wyleganie. Omówmy po kolei te zależności.
Oceń ryzyko wylegania na swoim polu
Skorzystaj z aplikacji, aby ocenić ryzyko wylegania i sprawdź jak najlepiej zabezpieczyć przed nim swoje zboże
