Septorioza paskowana liści pszenicy
Septorioza paskowana liści pszenicy to choroba wywoływana przez grzyb Zymoseptoria tritici, dawniej znano ją pod nazwą Septoria tritici. Stadium płciowym jest w tym przypadku Mycosphaerella graminicola. Patogen atakuje przede wszystkim pszenicę, choć może też stanowić zagrożenie dla pszenżyta oraz innych zbóż, a ponadto dla niektórych traw. Źródłem zakażenia są pozostawione resztki pożniwne, oziminy i samosiewy. Septorioza paskowana liści pszenicy zimuje w postaci grzybni, pyknidiów oraz owocników workowych, które są też odpowiedzialne za infekcje roślin w okresie jesiennym.
Za pierwotne infekcje odpowiada stadium płciowe, które wytwarza zarodniki workowe. Natomiast silne, wtórne porażenia upraw to efekt zmasowanego rozsiewania zarodników konidialnych przez stadium niedoskonałe. Zarodniki konidialne przenoszone są w czasie opadów deszczu. Septorioza paskowana liści pszenicy poraża liście, na których na skutek infekcji ograniczeniu ulega powierzchnia asymilacyjna. Silne porażenie powoduje w roślinie przedwczesne zasychanie i zamieranie liści. Skutkiem tego rośliny są słabiej odżywione i gromadzą mniej składników pokarmowych, niezbędnych do przetrzymania zimy. Ponadto, gorzej odżywione są kłosy, które stają się krótsze, zmniejsza się w nich liczba ziaren i spada masa tysiąca ziaren. Prowadzi to do znacznych strat w plonach, które mogą osiągnąć od 5 do 50%. Inne objawy choroby to skrócenie kłosa i spadek liczby ziaren w kłosie.
Najlepsze warunki do rozwoju septorioza paskowana liści pszenicy znajduje przy wysokiej wilgotności powietrza (optimum 85%) oraz przy temperaturze powietrza na poziomie 10-15°C. Choroba ta jest jednak w stanie rozwijać się w przedziale temperatur od 2 do 32°C. Okres inkubacji jest długi i może wynosić nawet 30 dni. Rozwojowi sprzyja też wysoka gęstość siewu powodująca słabe przewietrzanie pomiędzy roślinami.
Septorioza paskowana liści pszenicy – objawy
Septorioza paskowana liści pszenicy bywa widoczna w fazie siewek już w okresie jesiennym. Na liściach zaobserwować można wówczas chlorotyczne, okrągłe plamy z jaśniejszym środkiem. Zmiany te z czasem znikają. Czasami plamy mogą przybrać kolor białoszary z czarnymi kropkowatymi piknidiami. Na rozkrzewionych już roślinach objawy choroby najłatwiej można zaobserwować na dolnych liściach, mających bezpośredni kontakt z glebą. Na wiosnę septorioza paskowana liści pszenicy jest widoczna w formie małych, soczewkowatych lub wydłużonych plam nekrotycznych, zlokalizowanych pomiędzy nerwami liści. Plamy te są koloru brunatnego lub jaśniejsze, często mają chlorotyczną obwódkę. Z czasem powiększają się one i łączą. W takim przypadku niejednokrotnie pokrywają całą powierzchnię liści oraz pochew liściowych. Na nerwach liści można zaobserwować czarne lub ciemnobrunatne pyknidia. Masowe porażenie liści prowadzi z czasem do ich całkowitego obumierania.
Septorioza paskowana liści pszenicy może zostać pomylona z objawami mączniaka prawdziwego w fazie wytwarzania pyknidiów, jednak wprawne oko zauważy brak charakterystycznego, mącznego nalotu. Podobne objawy chorobowe na liściach pszenicy powoduje ponadto septorioza plew.
Septorioza paskowana liści pszenicy – zwalczanie
Zwalczanie septoriozy paskowanej liści pszenicy trzeba poprzedzić lustracją pola, którą w okresie jesiennym wykonuje się w fazie krzewienia (BBCH 21-29). Do obserwacji wybiera się co najmniej 50 roślin z pola. Wskazaniem do zabiegu jest to, że septorioza paskowana liści pszenicy widoczna jest na 30 do 50% roślin. Zabieg należy przeprowadzić bezwzględnie, jeśli w tym czasie utrzymuje się wysoka wilgotność powietrza. W okresie wiosennym zabieg wykonuje się w fazie BBCH 29-32, czyli od krzewienia do pierwszego, a nawet drugiego kolanka – w momencie, kiedy na jednym procencie lustrowanych liści zaobserwuje się pyknidia. Septorioza paskowana liści pszenicy powinna być zwalczana środkami należącymi do różnych grup chemicznych, by uniknąć powstawania odporności na środki ochrony roślin. Do zwalczania tej choroby obecnie zarejestrowane są środki zawierające triazole, morfoliny oraz strobiluryny.
