You are here

Pałecznica zbóż i traw atakuje zboża

Newsy
22.04.2020

Choroba ta coraz częściej atakuje zboża ozime w Polsce. Często mylona jest z pleśnią śniegową. Podpowiadamy, jak ją rozpoznać i zwalczać.

Top AgrarDr hab. Zuzanna Sawinska
UP Poznań

Pałecznica zbóż i traw poraża jęczmień ozimy, pszenicę ozimą, pszenżyto ozime. Coraz częściej pojawia się w uprawach zbóż ozimych w Polsce, jej objawy obserwujemy zwłaszcza na plantacjach jęczmienia ozimego. Literatura wskazuje, że pałecznica jest jedną z ważniejszych chorób zbóż ozimych, zwłaszcza w chłodnym klimacie półkuli północnej, a jej presja zwiększa się z przedłużającą się chłodną wiosną. W obrębie rodzaju pałecznica (Typhula spp.) można wyróżnić trzy gatunki:

  • Typhula incarnaca
  • Typhula ishikariensis
  • Typhula phacorrhiza

Wszystkie one były i są problemem na całym świecie. Grzyby te mają zdolność atakowania roślin w niskich temperaturach pod okrywą śnieżną lub gdy roślina uprawna jest bujnie rozwinięta - stąd największa presja Typhula incarnata jest obserwowana właśnie na roślinach jęczmienia ozimego.

Pałecznica zbóż i traw atakuje zboża - cykl rozwojowy
Cykl rozwojowy pałecznicy zbóż i traw

Pierwotnym źródłem patogenu są resztki porażonych roślin oraz gleba. Jak rozpoznać porażenie przez pałecznicę zbóż i traw?
OBJAWY: Szarobiała grzybnia pojawia się na gnijących, brunatniejących roślinach wiosną. Na liściach i źdźbłach widoczne są sklerocja, przyjmujące postać brązowych grudek. Sklerocja T. incarnata są prawie kuliste, bardziej lub mniej spłaszczone, mają kolor czerwonobrązowy lub jasnobrązowy, są szorstkie, o średnicy 0,5-4 • 0,3-3 mm.Grzyb infekuje najpierw najstarsze liście. Silne porażenie prowadzi do żółknięcia roślin, osłabienia krzewienia. a przy silnej presji patogenu do zamierania roślin.

Pałecznica zbóż i traw atakuje zboża - fotografia 1
Pałecznica zbóż i traw atakuje zboża - fotografia 2
Pałecznica zbóż i traw atakuje zboża - Procentowe ograniczenie tempa wzrostu liniowego grzybni T. Incarnata na pożywce PDA
Procentowe ograniczenie tempa wzrostu liniowego grzybni T. Incarnata na pożywce PDA

ZWALCZANIE I ZAPOBIEGANIE:

Próby ograniczania Typhula spp„ np. na polach golfowych, gdzie patogen ten potrafi wyrządzić olbrzymie szkody. obejmowały jeden lub dwa zabiegi fungicydami nalistnymi z grupy triazoli przed spodziewanym opadem śniegu, w celu ochrony traw przed infekcją. Jednak ze względu na trudności z ponownym aplikowaniem fungicydów w zimie, dawka musiała być znacznie wyższa niż przy wiosennych aplikacjach nalistnych i nie zawsze uzyskiwano pożądany efekt. Ponadto, jak wskazuje literatura, fungicydy mogą chronić tylko przed określonymi gatunkami Typhuta spp. Najlepszą metodą walki z patogenem T.incarnata jest stosowanie zapraw nasiennych i jak wskazująbadania prowadzone w wielu krajach UE, w tym także w Polsce. obecnie substancją o najwyższej udowodnionej skuteczności wobec te.go patogenu jest sedaksan. Zapobieganie polega na prawidłowym zmianowaniu. niszczeniu resztek pożniwnych. optymalnym terminie i normie wysiewu, nawożeniu fosforem i stosowaniu obornika.

Pałecznica zbóż i traw atakuje zboża - fotografia 4

Pałecznica zbóż i traw atakuje zboża - fotografia 6
Pałecznica zbóż i traw atakuje zboża - fotografia 7

WARUNKI SPRZYJAJĄCE INFEKCJI: Latem grzyb utrzymuje się w glebie i na pozostałościach roślin iako sklerocja. Jesienią sklerocja kiełkują jako grzybnia lub tworzą owocniki. Porażenie roślin następuje jesienią podstawczakami lub grzybnią. Zarodniki kiełkują aktywnie w glebie na głębokości 0,5 cm w zakresie temperatur 1.4-13.5 C od września do października.
Na powierzchni gleby kiełkowanie jest mniej aktywne, a na głębokości 1 cm i więcej zarodniki nie kiełkują. Sklerocja są żywotne w glebie przez 2 lata, ale ich zdolność infekcyjna zmniejsza się stopniowo z upływem czasu.