You are here

Mątwik burakowy - możliwości ograniczania patogena oraz poziom zagrożenia na podstawie badań 2016

Newsy
27.02.2017

Mątwik burakowy to jeden z najgroźniejszych szkodników buraka cukrowego. O obecności mątwika burakowego na polu najlepiej świadczy szybka utrata turgoru przez liście w słoneczne dni, nawet przy wysokiej wilgotności gleby. Zaatakowane rośliny bardzo łatwo jest wyrwać z gleby, mają też pożółkłe liście, co świadczy o ich niedożywieniu. Populacja mątwika burakowego nigdy nie zasiedla pola równomiernie. Najczęściej szkodnik występuje placowo, dzięki czemu łatwo zlokalizować miejsca, gdzie jego liczebność jest duża. Najskuteczniejszą metodą walki ze szkodnikiem jest stosowanie odpowiedniego płodozmianu, w którym burak cukrowy uprawiany jest na danym polu nie częściej, niż co 4 lata. Liczebność populacji mątwika można zredukować poprzez wysiewanie w poplonach odmian mątwikobójczych gorczycy i rzodkwi oleistej. Znaczącą pomocą dla plantatorów uprawiających buraka na glebach silnie zamątwiczonych jest możliwość wysiewu odmian tolerancyjnych na tego szkodnika, np. odmiany Contenta. Mątwik atakuje korzenie tych odmian i rozmnaża się na nich, jednak znacząco słabiej, niż na korzeniach odmian podatnych. Jednocześnie nie powoduje na nich żadnych zmian i nie obniża plonów.

W celu rozpoznania stopnia zamątwiczenia gleby, w roku 2016 poddano analizie próbki gleby pobrane z wytypowanych wcześniej gospodarstw uprawiających powyżej 50 ha buraków cukrowych, z plantacji, na których buraki cukrowe uprawiane były w roku poprzednim. Ze względu na kilkudziesięciohektarowe powierzchnie działek próbki pobierano według uproszczonego schematu, tj. przechodząc przez środek pola prostopadle do kierunku uprawy. Próbki pojedyncze pobierano przy pomocy laski Egnera, co około 20-30 metrów. Ilość próbek pojedynczych zależała od kształtu pola. Pobraną glebę dokładnie mieszano i do analiz przeznaczono próbkę średnią o masie ok. 1,0–1,5 kg. Ocenę zawartości cyst, jaj i larw mątwika burakowego przeprowadzono w Instytucie Ochrony Roślin - PIB w Terenowej Stacji Doświadczalnej w Toruniu.

Rezultaty badań przedstawia załączona mapka. Łącznie przebadano 177 prób. Stopień zamątwiczenia pól zobrazowano w sposób kolorystyczny. Obecność mątwika zidentyfikowano w 71,2 % prób natomiast wysoką presję oraz przekroczenie progu szkodliwości odnotowano w 18,1% przebadanych prób.

Należy wyraźnie podkreślić, że przy opisanym sposobie poboru próbek, liczebność populacji mątwika powyżej 500 larw i jaj w 100 g gleby wskazuje na bardzo silne zamątwiczenie pola. Jak wspomniano wyżej mątwik występuje na polu najczęściej nierównomiernie, placowo. Przy wykonaniu kilkudziesięciu pojedynczych nakłuć wędrując przez środek pola prostopadle do kierunku uprawy można wielokrotnie trafić na bardzo niską zawartość mątwika, a tylko w nielicznych przypadkach na wysoką, tj. punkt jego placowego występowania. Stąd też średni wynik analiz może być niejednokrotnie bardzo silnie zaniżony. Dlatego, gdy średnia ilość szkodnika przekracza 500 larw i jaj w 100 g gleby miejscowo można spodziewać się liczebności o wiele wyższych. Podobnie przekroczenie progu 300 jaj i larw w 100 g gleby powinno wzbudzać niepokój właściciela pola.

Oczywiście, w trakcie kolejnych sezonów, zanim buraki cukrowe ponownie trafią na to pole, na skutek naturalnej utraty żywotności, a także działania mikroorganizmów pasożytujących na cystach, liczebność mątwika wykazana w niniejszych badaniach będzie znacząco niższa. Ale tylko wówczas, gdy w międzyczasie na polu nie pojawią się inne rośliny żywicielskie. Z zebranych danych z badanych gospodarstw wynika jednak, że najczęściej występują dwa typy zmianowania, które niestety nie sprzyjają naturalnej redukcji populacji mątwika, tj. pszenica, burak, jęczmień, rzepak oraz pszenica, burak, pszenica, rzepak. W wielu przypadkach zboża bądź rzepak zastępuje kukurydza. Mapowanie występowania mątwika będzie prowadzone w kolejnych latach.